Ben jij zwanger en zelfstandige? Dan heb je recht op de ZEZ-uitkering, want veel vrouwen weten dat niet
Als zelfstandige ondernemer heb je geen werkgever die je verlof regelt. Geen HR-afdeling, geen automatisch doorbetaald salaris tijdens je zwangerschap. Maar dat betekent niet dat je zonder inkomen zit. Er is gewoon een officiële regeling die jou tijdens je zwangerschaps- en bevallingsverlof van inkomen voorziet. Die vraag je zelf aan bij het UWV.
Die regeling heet de ZEZ-uitkering: Zelfstandige en Zwanger.
Veel vrouwelijke ondernemers weten niet dat dit bestaat, en dat is zonde. Want je hebt er recht op. Punt.
In dit artikel leggen we alles uit, van "heb ik er eigenlijk wel recht op?" tot "moet ik belasting betalen?" en "verlies ik mijn zelfstandigenaftrek?". Je hoeft hierna nergens anders te kijken.
Wat is de ZEZ-uitkering?
ZEZ staat voor Zelfstandige en Zwanger. Het is een officiële uitkering van het UWV speciaal voor zelfstandige ondernemers die zwanger zijn. Je krijgt hem tijdens je zwangerschapsverlof en bevallingsverlof.
De officiële wettelijke naam is WAZO-uitkering voor zelfstandigen (Wet arbeid en zorg), maar iedereen inclusief het UWV noemt hem gewoon ZEZ. Zoek je hem op het UWV-portaal? Typ dan "zwangerschapsuitkering zelfstandige" of "WAZO zelfstandige".
Heb ik er recht op?
Dit is de eerste vraag die iedereen heeft. Het antwoord is simpel: er is geen inkomensgrens. Je hoeft niet onder een bepaald loon te vallen. Of je nu €15.000 of €80.000 per jaar verdient, je hebt recht op de ZEZ, zolang je zelfstandige bent op de dag vóórdat je verlof ingaat.
De enige voorwaarde: je bent op dat moment zelfstandig ondernemer. Dat is het.
Wat wel verschilt per persoon is de hoogte van de uitkering. Maar dat is iets anders dan recht hebben. Dat recht heb je altijd.
Geldt het alleen voor een eenmanszaak?
Nee. De ZEZ geldt voor alle zelfstandigen, ongeacht de rechtsvorm van je bedrijf. Volgens het UWV kom je in aanmerking als je op de dag vóór de startdatum van je verlof in één van deze situaties zit:
- Je bent zzp'er of zelfstandige met een eenmanszaak
- Je bent freelancer
- Je bent directeur-grootaandeelhouder (DGA) van je eigen BV
- Je werkt mee in het bedrijf van je partner
- Je werkt voor een onderneming waarin je een aanmerkelijk belang hebt (aandelen of stemrecht)
- Je bent artiest, huisarts, tandarts, gastouder
- Je bent alfahulp of particuliere huishoudelijke hulp (minder dan 4 dagen per week)
- Je bent pgb-zorgverlener met een zorgovereenkomst
Heb je een BV? Dan val je als DGA gewoon onder de ZEZ. De BV is tijdens je zwangerschapsverlof niet verplicht je salaris door te betalen. De ZEZ-uitkering vervangt dat inkomen.
Ben je net gestart? Dat maakt niet uit. Ook als je nog maar kort zelfstandige bent, kun je de ZEZ aanvragen. Het UWV berekent de uitkering dan op basis van het aantal dagen dat je als zelfstandige hebt gewerkt voordat je verlof ingaat.
Werk je parttime als zelfstandige? Geen probleem. Je kunt de ZEZ aanvragen, ook als je slechts een paar uur per week werkt.
Hoe lang duurt het verlof?
- Minimaal 16 weken bij een eenling
- Minimaal 20 weken bij een tweeling of meerling
Je verlof begint tussen 4 en 6 weken vóór de uitgerekende datum. Je bepaalt zelf de exacte startdatum.
Bevalt je baby later dan verwacht? Dan loopt het bevallingsverlof gewoon door. Je verliest geen weken. Je hebt altijd minimaal 10 weken verlof ná de bevalling.
Bevalt je baby vroeger? Dan begint het bevallingsverlof meteen na de bevalling en heb je alsnog minimaal 16 weken totaal.
Baby moet na de geboorte in het ziekenhuis blijven? Als je pasgeboren kind meer dan 7 dagen in het ziekenhuis moet blijven, kun je via het UWV een verlenging van je uitkering aanvragen. Je hebt dan een verklaring van het ziekenhuis nodig.
Hoeveel krijg ik?
De uitkering is nooit meer dan het wettelijk bruto minimumloon. Dat is het maximum. De hoogte hangt af van hoeveel uur je in het jaar vóór je zwangerschap hebt gewerkt.
Heb je minimaal 1.225 uur gewerkt als zelfstandige in het kalenderjaar vóór je verlof?Dan krijg je de maximale uitkering: 100% van het bruto minimumloon.
In 2026:
- Per uur: €14,71 bruto
- Per week (40 uur): €588,40 bruto
- Per maand: maximaal €2.294,40 bruto
De uitkering is inclusief 8% vakantiegeld, je krijgt later dus geen aparte vakantiegelduitkering. Het UWV betaalt wekelijks uit op je bankrekening.
Heb je minder dan 1.225 uur gewerkt?Dan berekent het UWV je uitkering op basis van je winst uit het vorige kalenderjaar. Of, als dat hoger uitkomt, het gemiddelde van de afgelopen maximaal 5 kalenderjaren. Je uitkering wordt lager, maar je hebt er toch recht op.
Werk je normaal gezien minder dan 40 uur per week?Dan wordt de uitkering berekend naar rato van jouw werkweek. Werk je gemiddeld 24 uur per week, dan krijg je de uitkering over 24 uur.
Verlies ik mijn zelfstandigenaftrek door mijn verlof?
Nee, en dit is heel belangrijk om te weten. Voor de zelfstandigenaftrek moet je normaal minimaal 1.225 uur per jaar aan je onderneming besteden. Het lijkt logisch dat je dat verlof-jaar niet haalt, maar dat hoeft geen probleem te zijn.
De Belastingdienst heeft hier een speciale regeling voor: de weken dat je met zwangerschapsverlof bent, tellen gewoon mee als gewerkte uren, alsof je wél gewerkt hebt. De Belastingdienst rekent dan met het aantal uren dat je normaal in die weken zou hebben gewerkt.
Voorbeeld: Je werkt normaal 32 uur per week en je verlof duurt 16 weken. Dan mag je 16 × 32 = 512 uur bij je totaal van dat jaar optellen, ook als je in die weken helemaal niet hebt gewerkt. Zo val je gewoon minder snel buiten het urencriterium en behoud je je recht op de zelfstandigenaftrek.
Mag ik blijven werken tijdens mijn ZEZ-uitkering?
Ja. Het UWV geeft expliciet aan dat doorwerken tijdens de ZEZ-periode geen invloed heeft op de hoogte van je uitkering. Je hoeft je werkzaamheden niet te stoppen of aan te passen. Als jij voelt dat je al eerder weer iets wil oppakken, mag dat gewoon.
Moet ik belasting betalen over de ZEZ-uitkering?
Ja. De ZEZ-uitkering is belastbaar inkomen. Het UWV houdt loonheffing in voordat het bedrag op je rekening staat, je ontvangt dus een nettobedrag. Bij je aangifte inkomstenbelasting geef je de ZEZ-uitkering aan als "loon uit ziektewetuitkering".
Je ontvangt van het UWV een jaaropgave, net als bij gewoon loon. Die heb je nodig voor je belastingaangifte.
Hoe vraag ik het aan?
Wanneer kun je aanvragen?
Vanaf week 24 van je zwangerschap, uiterlijk tot 2 weken vóór de startdatum van je verlof.
Vraag je te vroeg aan (voor week 24)? Dan kan het UWV je aanvraag nog niet verwerken.Vraag je te laat aan? Dan mis je mogelijk weken uitkering.
Hoe doe je dat?
Via Mijn UWV op uwv.nl/zez. Je logt in met DigiD.
Wat heb je nodig?
- Je DigiD
- Een zwangerschapsverklaring van je verloskundige of gynaecoloog met de uitgerekende datum
- Je inkomensgegevens (het UWV haalt dit zelf op via de Belastingdienst, jij hoeft hier verder niets voor te doen)
Je krijgt de beslissing van het UWV doorgaans binnen 2 weken na de gewenste startdatum van je uitkering. In die brief staat de hoogte, de duur en de eerste betaaldatum.
Bewaar deze documenten
- Je zwangerschapsverklaring: bewaar hem tot 1 jaar na afloop van de uitkering
- Opdrachtovereenkomsten en meewerkcontracten: bewaar ze tot 2 jaar na afloop
Ben je al bevallen en wist je dit niet? Je kunt het nog aanvragen
Wist je niet dat de ZEZ bestond en heb je hem destijds niet aangevraagd? Je kunt de uitkering nog aanvragen tot 1 jaar na de startdatum van je verlof. Het deel van de periode dat langer dan 1 jaar geleden is, wordt niet vergoed, maar alles wat binnen dat jaar valt, kun je alsnog claimen.
Is je bevalling minder dan een jaar geleden? Het is de moeite waard om dit te checken.
Veelgestelde vragen
Kan ik de ZEZ combineren met een loondienst-uitkering?Werk je naast je onderneming ook in loondienst? Dan kun je mogelijk recht hebben op meerdere uitkeringen tegelijk. Je krijgt nooit meer dan wat je normaal zou verdienen. Het meerdere wordt afgetrokken van het totaal.
Blijft mijn kinderopvangtoeslag tijdens het verlof?Ja. Je behoudt je kinderopvangtoeslag zolang je kunt aantonen dat je nog steeds ondernemer bent. Als je je bedrijf definitief stopt vanwege de zwangerschap, heb je nog recht op 3 maanden kinderopvangtoeslag ná het stoppen.
Dekt de ZEZ ook ziekte door mijn zwangerschap?Nee. De ZEZ is een zwangerschaps- en bevallingsuitkering, geen ziekteverzekering. Ben je ziek vóór of ná de ZEZ-periode? Dan kun je een Ziektewet-uitkering aanvragen, maar alleen als je je daarvoor vrijwillig hebt verzekerd bij het UWV.
Hoe zit het met mijn AOV?Een standaard AOV dekt zwangerschap niet, want het is geen arbeidsongeschiktheid. Heb je een AOV die wél een zwangerschapsmodule heeft? Dan heeft dat geen invloed op de hoogte van je ZEZ-uitkering. Andersom kan het zo zijn dat jouw verzekeraar de AOV-uitkering vermindert als je ook ZEZ ontvangt. Check altijd je polisvoorwaarden.
Kan ik verlenging aanvragen?Ja, in één specifiek geval: als je pasgeboren baby meer dan 7 dagen in het ziekenhuis moet blijven. Je vraagt dan verlenging aan bij het UWV met een ziekenhuisverklaring.
Moet ik in Nederland wonen of ingeschreven staan in de BRP?Nee, je hoeft niet in Nederland te wonen om recht te hebben op de ZEZ. De Wet arbeid en zorg (WAZO) stelt geen woonplaatsvereiste. De enige voorwaarde is dat je zelfstandige bent in Nederland op de dag vóór je verlof ingaat.
Je hebt wel een BSN-nummer nodig om DigiD aan te vragen en de uitkering aan te vragen bij het UWV. Woon je in het buitenland maar heb je een Nederlands bedrijf? Dan kun je je BSN aanvragen via de RNI (Registratie Niet-Ingezetenen) bij een Nederlandse gemeente of ambassade.
Woon je in het buitenland en werk je uitsluitend in Nederland als zelfstandige? Dan valt Nederland onder de Europese coördinatieregels voor sociale zekerheid (Verordening 883/2004) en is de ZEZ gewoon van toepassing.
Woon je in het buitenland én werk je ook in dat land? Dan kunnen die Europese regels bepalen dat een ander land jouw sociale zekerheid beheert. In dat geval geldt de ZEZ mogelijk niet. Neem dan contact op met het UWV om jouw situatie te checken.
Praktische tips
1. Vraag niet te laat aanZet de aanvraag in je agenda op week 24 van je zwangerschap. Hoe eerder je aanvraagt, hoe eerder je zekerheid hebt.
2. Informeer je klanten op tijdLaat opdrachtgevers ruim van tevoren weten dat je verlof eraan komt zodat zij hun planning kunnen aanpassen.
3. Bouw een financiële buffer opDe ZEZ dekt je inkomen tot het minimumloon. Verdien je normaal meer? Dan is een buffer slim, want het verschil wordt niet vergoed.
4. Houd je KvK-inschrijving actiefBlijf ingeschreven bij de KvK tijdens je verlof. Het UWV controleert of je aantoonbaar ondernemer bent op de dag vóór de startdatum.
5. Zet alle documenten apartZwangerschapsverklaring, opdrachtovereenkomsten, jaaropgave van het UWV. Zorg dat je ze makkelijk kunt terugvinden. Je hebt ze nodig voor je belastingaangifte en eventuele vragen van het UWV.
Kortom
De ZEZ-uitkering bestaat, is officieel en is er voor jou, of je nu een eenmanszaak hebt, een BV, of meewerkt in het bedrijf van je partner. Er is geen inkomensgrens. Je hoeft er geen werkgever voor te hebben. Je vraagt hem zelf aan bij het UWV via DigiD, het kost je geen premie en je hebt er gewoon recht op.
Vragen? Stuur ons gewoon een mailtje
→ info@sarabeladministratie.nl
Dit blog is bedoeld als algemene informatie. Voor jouw specifieke situatie raden we aan contact op te nemen met het UWV.